Toen ons dorp nog klein was waren we gelukkig. We hadden niet heel veel maar ruim voldoende om van te leven. Een paar van ons hadden een beetje meer, maar die stonden dan weer niet aan de voorste mem van de liefde en het leven. Maar de een hielp de ander en zo hielden we met elkaar stand onder de enorme sterrenhemel. Wij steunden elkaar als goede naobers in rouw en trouw.

Idyllisch hè? Ik ben daar niet bij geweest, maar als je de verhalen van de ouderen goed beluistert krijg je vanzelf een beeld. Zo lang ligt de link met die jaren nog niet eens achter ons. Lees je dan ook nog eens een geschiedenisboekje, dan is het alsof je er zelf bij bent geweest. Vandaar: ‘ons dorp’.

Toen ons dorp groter werd ontdekten we dat het handiger was om niet meer alles zelf te doen. Wij besteedden het malen van het graan uit aan een molenaar, het bakken aan een bakker en het slachten aan een slachter. Dan kon de rest van ons gewoon boeren en de zogenaamde ‘grondstoffen’ leveren.

Het was een enorme vondst. En het sloeg zó aan, dat iemand zei: “Lever mij het vlas, dan maak ik in ‘t vervolg de kleren wel”. Een ander looide het leer en een derde maakte er schoenen van. Zo werd alle arbeid verdeeld in ‘ambachten’. Ook kreeg die arbeid ‘waarde’ en wij ontdekten dat waarde heel handig kon worden uitgedrukt in wat we ‘geld’ gingen noemen. Wij ontdekten dat we met dat geld ook de waarde van goederen en grondstoffen konden bepalen. Er waren heren die met dat geld alleen nog maar inkochten en verkochten en op de een of andere manier toch steeds meer geld leken te krijgen. ‘Handelen’, noemden ze dat. Voor hen bakte de bakker de zoetste broodjes, sneed de slachter het zachtste vlees af, weefde de wever de fijnste stoffen en werkte de schoester wekenlang aan één paar elegante laarzen, want dat alles leverde net iets meer geld op.

Zo was iedereen gelukkig want iedereen kreeg steeds net iets meer dan voorheen. Iedereen werd steeds net een béétje ‘rijker’, zoals dat ging heten. Jaren- en jarenlang ging het zo in ons dorp, dat wéér wat groter werd en contacten legde met andere dorpen onder die gigantische sterrenhemel.

Sommigen van ons werden nu zo rijk dat ze het ambacht zèlf konden kopen. Bijvoorbeeld dat van de wevers. In grote schuren lieten ze hen samen werken aan de productie van linnen. In het begin leek dat een aardig idee. Maar de rijken bepaalden nu de waarde van het weverwerk. En vreemd genoeg werd die waarde steeds lager. En zo gebeurde het ook met alle andere ambachten in ons dorp.

Geld en arbeid groeiden als het ware uit elkaar. Voor het eerst kwam er tweedracht in het dorp. Er woedden felle debatten over hoe het beter kon. Sommigen waren voor het geld, anderen voor de arbeid. Een paar maanden geleden keerde de rust terug. Geld en arbeid werden weer ietsje beter verdeeld en de toekomst zag er goed uit.

Maar de laatste dagen is het grote geldgraaien weer helemaal terug.

Geluk is ver te zoeken in ons dorp.

Hier is nu eens een filmpje in de categorie buitengewoon goed nieuws. Een jonge bultrug was dermate verstrikt geraakt in vistuig dat ze haar vinnen niet meer goed kon bewegen en het eigen gewicht dreigde haar naar beneden te trekken. Ze werd gered en was dankbaar …

Het is nog niet eens zo heel veel jaren geleden dat ik wat besmuikt de warme complimenten van een Duitser in ontvangst mocht nemen aangaande mijn geboorteland. Hij woonde net over de grens en vond het elke keer weer een genot om bij Dinxperlo ons oh zo prettige landje binnen te komen. Open, tolerant, vooruitstrevend, Europees ingesteld, een cultureel hoogstaand niveau, kortom een prettige, vruchtbare samenleving. Het kon in zijn ogen niet op.

En dat terwijl ik toen al dagelijks zag dat intern behoorlijk aan dat beeld werd gerammeld. Alsof je probeert onrijpe appels uit een jong boompje te schudden. Laat toch hangen, dacht ik vaak, het rijpt nog zo mooi. Waarom worden die vruchten behandeld als rot fruit? Indien het werkelijk rot is valt het vanzelf.

Het was de tijd waarin x91Pimx92 juist zijn x91gedachtengoedx92 liet waaien over de in zijn ogen mislukte multiculturele samenleving. Paars zat nog in het zadel, maar zou al snel haarscheuren vertonen. Popipim maakte namelijk uit welbegrepen politiek eigenbelang alles wat paars was met de grond gelijk. In de taal van de straat: hard, onverzoenlijk, anekdotisch, doorspekt van onbestemde angsten voor het vreemde. Zo waren keurige politici ineens x91labbekakkenx92, ons eeuwenoude poldermodel heette x91achterkamertjesgekletsx92, als er een fiets werd gejat kwam dat x91omdat paars de internationale criminaliteit tolereerdex92 en de Islam was een x91achterlijke godsdienstx92. Er sloop een naar soort taal binnen en wie er wat van zei werd beticht van het knevelen van de x91vrijheid van meningsuitingx92 en zelfs van x91demoniserenx92.

Kennelijk was de omwenteling die in Nederland gaande was in ons buurland dus nog niet doorgedrongen. Niet zo vreemd misschien. Ik vermoed dat ook de meeste Nederlanders niet goed in de gaten hadden dat er een rabiaat neo-liberale storm was opgestoken die ons land misschien wel decennia lang in zijn greep zou houden. Daarbij kwam dat we de blik stevig naar binnen gingen richten: weg met Europa, we willen onze gulden terug.

Na de dood van de leider bezweek de LPF al snel onder de carnavalsstoet van beunhazen en knoeiers die de x91geest van Pimx92 uitdroegen en kon je vermoeden dat de storm voorbij was. Maar niets bleek minder waar. Het zaad was gezaaid, de beweging gevestigd. De veenbrand woedt en zo zitten we nu met Blonde Geertje opgescheept die een kabinet soufleert dat Nederland uitverkoopt. Deze week nog zette de VVD het KNMI in de winkel. Terwijl elders in de wereld kritische geluiden klinken over dat ongebreidelde vermarkten van de samenleving, gaat Nederland gewoon door. Je zou bijna denken geen wonder. Een internationaal georixebnteerd handelsland dat in zo korte tijd volkomen met de rug naar het buitenland is gaan staan heeft onvoldoende voeling met de ontwikkelingen in de wereld.

In Bocholt zal men inmiddels ook van de Nederlandse Griep hebben gehoord. Ik vrees dat de Duitser uit het begin van dit stukje ons inmiddels als Malle Pietje van Europa beschouwt.

De geneugten van het lichte vers beproefd vanavond. Toen ik eerder vandaag het woord 'Rietzanger' tegenkwam op een facebookpagina van Jeroen Schwartz over zijn expeditie naar De Weerribben krabbelde ik een rietzanger op mijn droedelvel. Scan, beetje shoppen en een licht vers erbij:

Normaal gesproken houd ik er niet zo van om de kaart te spelen van de provincie versus de randstad. Met name Limburgers willen zich er nog wel eens aan bezondigen. Ze voelen zich daar notoir achtergesteld en gaan dan klagen. Voor de beschouwer aan de zijlijn bevestigt een dergelijke jeremiade niet zelden het beeld van een wat achtergebleven gebied, met chagrijnig volk erin dat inderdaad beter verkocht zou kunnen worden aan Belgixeb of Duitsland.

In het Oosten kom je ze af en toe ook tegen, de jammerklagers, maar toch veel minder dan in het Limlandse. Zijn wij hier dan niet x91achtergesteldx92? Ach, wie weet? Misschien. Maar Gelderland en Overijssel, Twente en de Achterhoek hebben toch ook heel wat sterke kanten en omdat we daar in het algemeen best tevreden mee zijn, hoor je hier niet zoveel klachten.

Exe9n van de meest schrijnende voorbeelden van randstedelijk egocentrisme waarvan wij in het Oosten de laatste jaren de dupe geworden zijn, is het niet doorgaan van het Nationaal Historisch Museum in Arnhem. In 2007 koos de ministerraad voor Arnhem. We hadden een prachtplek naast het Openluchtmuseum. Er lag een schitterend architectonisch ontwerp van Francine Houben. Er was een ideale mogelijkheid om gezinnen met kinderen en jongeren bij het museum te betrekken. Tot de eigengereide directeur van het NHM, Erik Schilp, het beter vond om een bestaand pand in de stad te betrekken, wetende dat de Tweede Kamer er tegen was. Het hele circus van voors en tegens kwam op gang. Het eind van het liedje was dat Arnhem definitief werd afgevoerd, een foute conclusie. Die had natuurlijk moeten zijn dat er snel een nieuwe directie zou moeten worden benoemd, maar dat gebeurde niet. Joost mag weten wat daar achter stak.

Schilp bleef dus en was blij, want Schilp wilde helemaal niet naar Arnhem en dat had hij toch maar mooi gered. Kijk, op zox92n moment voel ik mij als Gelderlander toch behoorlijk gepakt …

Twee weken geleden hoor ik dat het NHM weer eens van zich doet spreken. Vier jaar na x91Arnhemx92 presenteert men een x91overzichtstentoonstelling van de Nederlandse geschiedenisx92, die maar liefst twintig bij vijf meter beslaat! Past in een galerij van de Zuiderkerk in Amsterdam, tegenwoordig het kantoor van het museum. xc9n we horen dat het museum zich in Soestdijk wil vestigen. Niks aansprekend gebouw, gewoon de oude zooi van Juliana en Bernhard een beetje vertimmeren xe9n … op loopafstand van Amsterdam.

Hoeveel provinciaalse kneuterigheid gaat er in Holland op de vierkante meter? En lezen we nu dan in de krant dat de directie van het NHM eindelijk is ontslagen? Ben je gek! Men vindt het allemaal enig!

Ondertussen is in Antwerpen het MAS, het Museum Aan de Schelde geopend, een publiekstrekker in opvallende architectuur. Dat zal hier nooit lukken want, twitterde Francine Houben ooit: x93Erik Schilp weet steeds heel knap de werkelijke geschiedenis van het Nationaal Historisch Museum te verdraaienx94.

Het is alweer wat jaartjes terug. Buurman Cor hield mij regelmatig op de hoogte van de prestaties van zijn wielrennende neefje. Op een bepaald moment was het zelfs zover dat ergens in de kleine berichtjes van het sportkatern de naam van de neef tussen de uitslagen stond. Nu kon ik met eenzelfde enthousiasme als dat van mijn buurman antwoorden: x93Dat heb ik gelezen!x94 Inmiddels staat zijn naam niet meer in kleine lettertjes, maar in vette koppen: Robert Gesink, x91de Condor van Varsseveldx92. Als je zox92n geuzennaam opgeplakt krijgt hoor je bij x91de hele grotenx92. Robert heeft inmiddels een van de grootste fanclubs uit de wielerwereld en natuurlijk ben ik lid.

Vorige week zondag had ik eindelijk eens tijd om met de club op stap te gaan. x91s Ochtends om acht uur vertrokken wij uit Varsseveld met een dubbeldekkerbus naar Limburg om de Amstel Gold Race mee te gaan maken. De club had het perfect geregeld. Een lunchpakket en een glossy over de Raboploeg waren bij de zachte reisprijs inbegrepen en via de luidsprekers schalde van tijd tot tijd het programma door de bus. De organisatie informeerde bij monde van de plaatselijke kapper, een geboren Aaltenaar, steeds of men dat x91bovvenx92 ook had meegekregen. Om verveling tegen te gaan was zelfs een loterij georganiseerd. Uitgebreid werd ook alvast de bingo en de presentatie van een zeer bijzonder, nieuw fanartikel aangeprezen. We hadden er in de mail al over gelezen. Een enkeling probeerde een tipje van de sluier te lichten, maar de haarverzorger was niet te vermurwen: x93op de terugweg heurx92ie dat walx94. 

Het werd een mooie dag, ondanks de kramp en de negende plaats van Robert. Drie keer zagen wij het peloton op de Cauberg voorbij trekken. Tussendoor wandelden we door Valkenburg, bekeken het bonte wielerpubliek, keuvelden er met elkaar lustig op los, dronken tegelijkertijd een heerlijk Limburgs biertje en aten een hotdog die naar stopverf smaakte.

Ondertussen waarde het nieuwe fanartikel steeds als een rode draad door de gesprekken. De nieuwsgierigheid steeg tot het kookpunt toen om half zeven aan het begin van de terugtocht werd bevestigd dat wij allen gratis in het bezit zouden geraken van de nieuwe gadget. Maar eerst de bingo. Omdat de loterij x91s ochtends flink wat in kas had gebracht hoefden de bingokaarten slechts 48 cent te kosten. De fanclub kent nog de ouderwetse economie van het genoeg. Ook alweer zox92n sympatiek trekje. Toen iedereen klaar zat voor de geluksgetallen was daar dan plotseling de lang verbeide aankondiging: Het Nieuwe Fanartikel! Twee bestuursleden stelden zich voor iedereen zichtbaar op met x91ietsx92 onder een theedoek … Tromgeroffel uit de luidsprekers. De bus dook de tunnel onder de Maas in. De witte en oranje tunnellichten flikkerden fel door de donkere busruimte. De spanning was te snijden … Het eind van de tunnel … wit licht … de theedoeken omhoog en de droge stem van de haarstylist: x93Het Robert Gesink Bingopotlood!x94

Op donderdagmiddag 21 april is in Hummelo de 12e Kunstwandelroute geopend. De route voert over het prachtige landgoed Enghuizen waar op maar liefst 32 plekken zeer uiteenlopende vormen van beeldende kunst te zien zijn.

De route wordt georganiseerd door leden van kunstenaarsnetwerk Het Web te Doetinchem. Daarnaast duikt overal langs de route de poxebzie op. Evenals vorig jaar heeft Het Web daarvoor de samenwerking gezocht met de Achterhoekse dichtersgroep De Omsmeders. De samenwerking heeft dit jaar hier en daar zelfs geleid tot gezamenlijke projecten van dichters en beeldend kunstenaars.

De routefolder en de gedichtenbrochure zijn voor slechts x80 2,50 te koop bij Hotel Cafxe9 Restaurant 'De Gouden Karper' in Hummelo en dat is ook het startpunt van de wandelroute.

Op dit weblog is alvast wat voorpret te beleven. Ook op de site van Het Web is informatie te vinden. De kunstwandelroute duurt nog tot en met de tweede Pinksterdag.

Op donderdagmiddag 21 april is in Hummelo de 12e Kunstwandelroute geopend. De route voert over het prachtige landgoed Enghuizen waar op maar liefst 32 plekken zeer uiteenlopende vormen van beeldende kunst te zien zijn.

De route wordt georganiseerd door leden van kunstenaarsnetwerk Het Web te Doetinchem. Daarnaast duikt overal langs de route de poxebzie op. Evenals vorig jaar heeft Het Web daarvoor de samenwerking gezocht met de Achterhoekse dichtersgroep De Omsmeders. De samenwerking heeft dit jaar hier en daar zelfs geleid tot gezamenlijke projecten van dichters en beeldend kunstenaars.

De routefolder en de gedichtenbrochure zijn voor slechts x80 2,50 te koop bij Hotel Cafxe9 Restaurant 'De Gouden Karper' in Hummelo en dat is ook het startpunt van de wandelroute.

Op dit weblog is alvast wat voorpret te beleven. Ook op de site van Het Web is informatie te vinden. De kunstwandelroute duurt nog tot en met de tweede Pinksterdag.

Soms gebruik je in het vuur van het betoog woorden waarvan je niet helemaal precies weet of je ze wel de juiste betekenis meegeeft. Onlangs overkwam mij dat. In een discussie over de hedendaagse neiging om alles te willen meten en overal een prijs op te plakken, riep ik dat kunst en cultuur niet per se van een prijskaartje hoeven te worden voorzien. Je weet zo ook wel dat ze onmisbaar zijn in een geciviliseerde samenleving en dat je daar dus wat voor over moet hebben. Dat je – en nu komt het – de waarde van kunst en cultuur niet altijd maar moet willen x91economiserenx92. Dat er ook nog zoiets bestaat als een intrinsieke waarde, de waarde die iets heeft omdat het tot het wezen van – in dit geval – een gezonde samenleving behoort. In januari besteedde ik er hier ook al aandacht aan.

Onze regering vindt namelijk niet zoveel van kunst en cultuur, behalve dat deze x91verdiencapaciteitx92 moeten hebben. En anders schaffen we ze maar af. Dxe0t banale idee komt voort uit de neiging om alles te x91economiserenx92, zei ik dus. En gelukkig begreep mijn gesprekspartner meteen wat ik ermee bedoelde.

Maar txf2ch … op het moment dat ik het zei twijfelde ik al. Ik meende het ooit eens in een iets andere betekenis te hebben gehoord. Dus ik zocht het thuis meteen op. En ja hoor, het betekent strikt genomen gewoon x91bezuinigenx92 of x91uitsparenx92 en we hebben het geleend van het Franse x91xe9conomiserx92, dat hetzelfde betekent. En dan zijn we dus, via een omweggetje, vreemd genoeg toch weer gewoon bij wat onze regering met kunst en cultuur wil gaan doen, namelijk de economie als enige criterium voor goede kunst hanteren: de muziek van Arvo Pxe4rt? Wie is dat? Wat levert dat op? Wat zeg je me nou, moet er geld bij? Afschaffen! En reeds staat Jan Smit en die hele Volendamse ballentent in Den Haag te boek als de enig ware eigentijdse cultuur.

Eerlijk gezegd vind ik x91mijnx92 betekenis van het woord x91economiserenx92 mooier dan de uit het Frans geleende. Economiseren doen we in de huidige samenleving namelijk niet alleen met kunst en cultuur, maar bijvoorbeeld ook met sport en gezondheid, met onderwijs, met natuur en milieu. Economiseren dat is de eindfase van de hele rommelzolder vol meetresultaten, kengetallen, Citotoetsen, competenties, planningen, kwantiteitsbonussen, efficixebntieratiox92s, budgeteringen, controles, inverdieneffecten …

En economiseren is ook wat staatssecretaris Bleeker (van natuur!) doet met vier Natura2000-gebieden in Gelderland, Twente en Utrecht. Hij heeft het nagemeten en constateert dat ze volgens hem geen grote natuurwaarde hebben. Bovendien staan ze de economische ontwikkeling van het agrarisch bedrijfsleven in de weg en dus voeren we ze gewoon van de lijst af. xc8cht economiseren is natuurlijk om landbouwgrond aan te kopen voor Natura2000 om dezelfde grond na enige jaren weer van die lijst te schrappen en terug te geven aan het bedrijfsleven, nietwaar meneer Bleeker?

.

Exe9n keer in de maand is er in ons dorp een x91Cafxe9Cultx92. Dat is een thema-inloopavond waar allerlei zaken worden besproken die zoal langs komen in het leven. Hier komt nou eens niet een inleider iets belangrijks debiteren, waarop je nadien nog een kwartiertje mag reageren, hier zijn de bezoekers x91deelnemersx92. Met elkaar in gesprek over het onderwerp van die avond. Dat maakt het breed en laagdrempelig als een kroeggesprek, maar met een diepgang en een wat langere adem die je aan de cafxe9tafel vaak net mist. Vorige week vrijdag was het thema x91In gesprek met burgemeester Hans Albersex92. En het werd weer een memorabel avondje. Het was prettig dat de politieke riten in het gesprek met deze bestuurder buiten spel bleven en dat was zowel te danken aan Hans Alberse als aan de overige gespreksdeelnemers.

De verdienste van de burgemeester was dat hij perfect aanvoelde dat het Cafxe9Cult-publiek na deze avond met een zinvolle geestelijke bagage naar huis wilde. Iets dat de gebruikelijke politieke clichxe9x92s doorgaans niet plegen te bieden. Hij deed dan ook geen enkele poging om de winkelnering van de gemeente Oude IJsselstreek even snel over de toonbank te brengen, zoals je dat vaak tegenkomt bij sommige van zijn collegax92s. Hij ging in gesprek over dat verkoopproces zelf.

Het pleit voor hem dat hij niet de zekere toevlucht zocht in zogenaamd x91professionele antwoordenx92, maar de kwetsbaarheid toonde van een mens met vragen. Verliest de burgemeester zijn autoriteit als je hem bij zijn voornaam mag aanspreken? Hoe verkoopt de overheid zich aan de burger en wat wil die burger eigenlijk van de overheid? Het ging nu eens niet om de inhoud, maar om de vorm. Niet om wat de gemeente voor de burger kan betekenen, maar om het samenspel tussen bestuur enerzijds en de burger anderzijds.

De verdienste van de gesprekspartners was dat men zich weerhield van het aankaarten van inwisselbare gemeentepolitieke onderwerpen. Dat men zich wilde bezinnen op de morele en ethische kwesties die in deze tijd in het spel tussen overheid en burgerij een rol spelen. Moet de overheid bijvoorbeeld elke keer en overal klaar staan als de burger daarom vraagt? Kan een oprechte overheid dat wel waar maken? Is het niet veel eerlijker, vroegen wij ons af, om in sommige gevallen tegen die x91eisende burgerx92 te zeggen dat hij of zij x91de pot opx92 kan?

Ik zou het wel verfrissend vinden als dit soort types te horen kregen: x93Hoezo gemeente? U bent nog geen veertig meneer en kerngezond, kunt u tegenwoordig uw eigen stoepje dan al niet meer sneeuwvrij maken?x94 Temeer omdat het vaak dezelfde lieden zijn die aan de cafxe9tafel om het hardst roepen dat zij met teveel overheidsbemoeienis te maken hebben, minder regels willen en ook nog minder belasting willen betalen … Dat is dan niet de cafxe9tafel in Cafxe9Cult, want daar is de toon van het debat nou juist zeer beschaafd en welwillend. 

Een verademing.